اخلاق اجتماعی

از دانشنامه‌ی اسلامی

بخش اخلاق اجتماعی از مهمترین بخش‌های اخلاق اسلامی است. انسان چون ضرورتا نیازمند زندگی در اجتماع می‌باشد و به یاری دیگر انسان‌ها و یاری رساندن به دیگران وابسته است. آشنایی و رعایت مسائل این قسم از زندگی بسیار لازم به نظر می‌رسد. با توجه به آیات و روایات و تاملی کوتاه در زندگی اطراف خود به خوبی ملاحظه می‌کنیم که بسیاری از صفات ناپسند و گناهان از همین اجتماع و ارتباط برمی‌خیزد و بسیاری از صفات نیکو و ثواب‌ها و فضیلت‌ها از همین بخش است.

فهرست مباحث اخلاق اجتماعی

شاخه‌ها و زیرشاخه‌های مباحث اخلاق اجتماعی به صورت زیر می‌باشد:

اجتماعی زیستن انسان

  1. اختیاری بودن اجتماعی زیستن انسان؛
  2. عوامل رویکرد به حیات اجتماعی:
    1. غریزه جنسی
    2. عواطف انسان
    3. خرد انسان
  3. ارزش‌های اخلاقی در حیات اجتماعی؛
  4. اصول حاکم بر ارزش‌های اجتماعی:
  5. عدل و قسط
  6. احسان
  7. تقدم مصالح معنوی بر منافع مادی

زیرمجموعه‌ی اخلاق اجتماعی

  1. اخلاق خانواده:
    1. رابطه زن و شوهر
    2. رابطه فرزند و پدر و مادر
    3. رابطه‌ی فرزندان با یکدیگر
  2. رابطه خویشاوندی؛
  3. رابطه با دوستان؛
  4. رابطه با همسایگان؛
  5. رابطه با مومنان؛
  6. رابطه با امام و ولی امر؛
  7. رابطه با دیگر انسان‌ها
ج) صفات اخلاقی پسندیده اجتماعی
امانت داریرافتتعاونوفای به عهد و پیمان
احسانعدالتظلم ستیزیعزت
راستگوییصبر و حلمحسن خلقخیر خواهی
انفاقمواساتتواضعحسن ظن
سکوت و صمتعفتامربه معروفنهی از منکر
سخاوت و بخشش صله رحم
د) صفات اخلاقی ناپسند اجتماعی
عاق والدیندروغغیبتتهمتاذیت و آزار دیگران
سخن چینیچشم چرانیپیمان شکنیربارشوه
بد اخلاقیبدخواهیحسادتبی تفاوتیکمک به ظالم
رها کردن مظلومفحش و ناسزاجدال و مراءبخلتکبر
لجاجت و عنادناشکیبایی و ضجرسوء ظنپر حرفیزنا
لواطلهو و لعبمسخرهعدم وفای به عهددزدی

پانویس

  1. ↑ لازم به ذکر است در تقسیم اخلاق، اخلاق خانواده در برخی منابع همچون این دانشنامه مستقل از اخلاق اجتماعی مورد بحث قرار گرفته است.

منابع:

(1). اخلاق اسلامی و مبانی نظری آن، علی شیروانی؛ انتشارات دارالفکر.

(2). سایت بلاغ (اخلاق).